30 MẪU THIẾT KẾ NHÀ THỜ HỌ, TỪ ĐƯỜNG ĐẸP KHANG TRANG, BỀ THẾ

Thờ cúng tổ tiên là phong tục tập quán của người Việt Nam ta, đặc biệt ở khu vực trung du miền núi Bắc Bộ, Trung Bộ và đồng bằng sông Hồng. Trong đó, việc xây dựng nhà từ đường hay nhà thờ họ đẹp là một trong những công trình liêng thiêng, thể hiện lòng thành kính và đạo lý uống nước nhớ nguồn, biết ơn tổ tiên ông bà, cha mẹ đã sinh thành gây dựng nên cuộc sống cho cháu con hiện tại.

Nhà thờ tổ tiên còn mang tới ý nghĩa văn hóa tinh thần và tâm linh sâu sắc bởi đây vừa là nơi thực hiện các nghi lễ để thờ cúng tổ tiên của cả dòng tộc vừa là nơi để con cháu trong dòng tộc họp hành, gặp gỡ nhau.

Nhưng việc xây dựng thiết kế nhà thờ họ đẹp 1 gian, 3-5 gian theo kiểu nhà cấp 4 hay kiểu nhà 2 tầng 2 mái, 4-8 mái lại không phải ai cũng biết. Chính vì vậy, bài viết dưới đây Nhà đất  sẽ giúp bạn đọc hiểu hơn về việc xây dựng nhà thờ đẹp qua cách thiết kế nhà thờ, cửa nhà thờ, cách bố trí nội thất nhà thờ họ đẹp chuẩn nhất cùng loạt các mẫu nhà thờ họ đẹp nhất Việt Nam hiện nay bạn có thể tham khảo.

Những điều cần biết khi xây, thiết kế nhà thờ họ

Bạn muốn tìm hiểu việc thiết kế và xây dựng nhà thờ tổ đẹp cần phải lưu ý những gì để có thể dự toán mẫu nhà thờ họ, nhà từ đường đẹp cho gia đình và dòng họ nhà mình. Ngay dưới đây sẽ là một số điều cần biết khi hình thành bản vẽ thiết kế nhà thờ họ để xây dựng từ đường dòng họ.

Nhà từ đường (nhà thờ họ) là gì?

Nhiều người có thắc mắc rằng nhà thờ họ thờ những ai và mang ý nghĩa gì? Nhà thờ họ hay còn gọi là từ đường, đây chính là ngôi nhà được xây dựng để phục vụ cho mục đích thờ cúng tổ tiên của dòng tộc hoặc cho từng phái, chi, ngành.

Nhà thờ họ được coi là nét đẹp trong văn hóa thờ cúng tổ tiên của dân tộc Việt Nam ta, đặc biệt là khu vực đồng bằng trung du Bắc Bộ, Trung Bộ và đồng bằng sông Hồng. Hàng năm sẽ tổ chức một ngày giỗ tổ diễn ra tại nhà thờ họ chung, đây chính là dịp con cháu trong dòng tộc họp hành, gặp gỡ, đông đủ nhất năm.

Ý nghĩa của nhà thờ họ

Nhà từ đường (nhà thờ họ) chính là nơi lưu giữ gia phả gốc cùng những sắc phong, văn tự cổ, bài vị tổ tiên,....cùng rất nhiều vật dụng mang ý nghĩa tinh thần tâm linh liên quan đến tổ tiên và dòng họ. Có thể nói nhà thờ họ chính là nơi cất giữ những di vật, kỷ vật quý báu lâu đời của dòng họ.

Đây còn là nơi con cháu tụ họp, hội tụ nhau lại để về thờ cúng tổ tiên, ông bà,...nhằm thể hiện lòng biết ơn, sự thành kính, lòng hiếu đạo của con cháu. Ngoài ra, nhà thờ họ còn là nơi thờ cúng các danh nhân,  ghi danh các vị anh hùng có công với đất nước của dòng họ.

Hình ảnh nhà thờ họ đẹp vốn đã được xuất hiện từ những năm đất nước chiến tranh tới tận ngày nay. Đã thể hiện được ý nghĩa tâm linh sâu sắc trong nét văn hóa thờ cúng của người Việt, nơi con cháu thành tâm cầu nguyện ước mong của mình với hy vọng tổ tiên luôn đứng sau bảo vệ, phù hộ đội trì, thuận buồm xuôi gió.

Có thể nói, những công trình tâm linh thiêng liêng này mang nét đẹp văn hóa tốt đẹp nhất nhằm nhắc nhở con cháu luôn biết phát huy đạo lý tốt đẹp, giữ gìn các giá trị văn hóa truyền thống của ông cha tổ tiên đã để lại.

Hướng và thế đất chuẩn phong thủy khi xây dựng nhà thờ

Xét về mặt phong thủy, khi xây dựng thiết kế nhà thờ họ thì chúng ta phải quan tâm đến 2 yếu tố chính là hướng đất và thế đất.

- Hướng đất

Theo quan niệm dân gian, nên lựa chọn hướng Nam để xây dựng nhà thờ họ bởi đây chính là hướng lành gắn liền với điều thiện, hướng lành, hướng của thánh nhân. Ngoài ra, còn thuận lợi ở cả 4 mùa mang tới hơi ấm vào mùa đông và khí mát vào mùa hè.

Tuy nhiên, khi xây dựng nhà thờ họ còn phải phụ thuộc vào tuổi của trưởng tộc dòng họ (người đứng đầu) để tránh phạm phải những hướng xấu đó là hướng Tuyệt mạng - Ngũ quỷ - Họa hại.

Hướng và thế đất chuẩn phong thủy khi xây dựng nhà thờ

- Thế đất

Thế đất cũng đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng nhà thờ họ, khi làm nhà thờ họ bạn cần phải lưu ý một số vấn đề sau:

• Nền đất phía sau nhà thờ phải cao hơn nền đất phía trước.
• Nền đất trái cao hơn nền đất phái.
• Mặt đằng trước nên thoáng đãng, có dòng nước chảy từ phải qua trái.

Tuy nhiên, nếu khi xây dựng không lựa chọn được thế đất thì gia chủ có thể xây dựng hòn non bộ, ao, hồ, giếng,....để tạo thế đất tốt nhất.

Đặc trưng kiến trúc nhà thờ họ

- Mặt tổng thể quy hoạch

Việc xây dựng nhà thờ dòng họ cũng giống như việc xây dựng nhà ở, vì vậy việc lựa chọn kiến trúc cần phải phù hợp với văn hóa và phong thủy. Thông thường kiến trúc nhà thờ họ thường được xây dựng theo kiểu chữ nhật gồm mái trước và mái sau, được thiết kế theo kiểu thu hồi bít đốc có 1 gian, 3-5 gian và 2 chái.

Tùy thuộc vào điều kiện kinh tế, hoàn cảnh của mỗi dòng họ. Nếu xây dựng mẫu nhà thờ kết hợp nhà ở thì hãy thiết kế theo lối kiến trúc 3 gian, gian giữa dùng để thờ cúng tổ tiên, gian ở hai bên dùng để ở. Còn nếu những gia đình có điều kiện thì tốt nhất nên tách biệt với nhà ở và xây dựng tại một khu đất riêng biệt sẽ tốt hơn.

- Nguyên tắc thiết kế nhà thờ họ

Về cơ bản cần phải tuân thủ nguyên tắc đăng đối qua trục thần đạo có nghĩa là trục tưởng tượng đi qua chính giữa nhà thờ. Nguyên tắc này cần được áp dụng xuyên suốt trong toàn bộ thiết kế kiến trúc của nhà thờ họ, từ hình khối kiến trúc, sắp đặt các đồ thờ tụng, bài trí bàn thờ bên trong,....
 

Cách bố trí nội thất nhà thờ họ, tổ tiên

Sắp xếp vật dụng trên bàn thờ tổ tiên

Bàn thờ tổ thường được bố trí thành hai lớp chính đó là lớp bên trong và lớp bên ngoài.

- Lớp bên trong

Lớp bên trong được kê sát ngang tường bao gồm một chiếc rương hòm cao khoảng 1m, dài gần 2m và rộng tầm 2m. Trên mặt rương được đóng nẹp chia làm 3 ô, bên nẹp của rương có những đồng tiền, còn bên trong rương sẽ được sử dụng để đựng bát đĩa, xoong nồi dùng vào những dịp giỗ chạp, tết nhất,..

Tuy nhiên, hiện nay nhiều gia đình có điều kiện họ thay đổi chiếc rương hòm bằng một chiếc sập thờ hoành tráng cao tần khoảng 1m.

Đặt trên mặt giữa rương, sập thờ ít nhất hai chiếc mân nhỏ chân quỳ hình chữ nhật. Chiếc mâm đầu tiên to hơn sẽ được kê ở đằng sau dùng để bày đồ lễ, còn chiếc mâm thứ hai nhỏ hơn dùng để bày trầu cau, hoa quả, nước,...

Phía bên trong cùng được đặt thần chủ đựng trong long thánh đặt trên một chiếc bệ cao bằng hai chiếc mâm. Đối với những gia đình không thờ thần chủ thì chỉ kê một chiếc kỷ hoặc ngai tượng cho bài vị tổ tiên.

– Lớp bên ngoài

Phía bên ngoài bàn thờ sẽ được ngăn cách bởi một tấm vải đỏ tên gọi là y môn, sẽ được treo cao thẳng xuống dưới nhằm che kín phía bên trong của bàn thờ tính từ y môn trở ra. Trước y môn sẽ được treo một chiếc đèn để thắp sáng cả ngày lẫn đêm vào những dịp lễ tốt, giỗ chạp để thể hiện cho sự hiện diện của tổ tiên luôn ngự trên bàn thờ.

Ngoài ra, bên ngoài của bàn thờ sẽ bao gồm hương án kế sát gần y môn để cắm hương khi cúng, phía sau của bình hương là chiếc kỷ nhỏ để đặt 3 chiếc đài có nắp. Hai bên lớp bàn thờ phía ngoài thường được đặt hai cây đèn cao khoảng 40cm và một số vật dụng khác như lọ cắm hoa, ống đựng hương, mâm bồng,....để trang trí nội thất nhà thờ họ đẹp.
 

Cách bài trí thần chủ và bát hương trên bàn thờ tổ

Trên bàn thờ tổ không thể thiếu được bát hương thờ thần linh được đặt ở linh điện nằm tách riêng ở vị trí bên trái bàn thờ và cao hơn thượng điện một chút.

Đối với thần chủ và bát hương thờ thần chủ (thủy tổ – đời thứ nhất của dòng họ) sẽ được đặt ở thượng điện thuộc vào điện thờ gia tộc nằm giữa từ đường có tam cấp hương án gồm thượng điện, trung điện, hạ điện.

Thần chủ và bát hương thờ tổ tiên (tính từ đời thứ hai sau thủy tổ cho đến thân sinh của cao tổ khảo) được đặt ở trung điện.

Thần chủ và bát hương thờ các vị cao tổ không có con cháu thờ tự được đặt ở hạ điện. Còn đối với các vị cao tổ có con cháu thờ tự thì sẽ được thờ tại nhà thờ các chi ngành cấp dưới.

Bát hương cô hồn là để thờ phụng những người có số chết yểu hoặc thất lạc, không người hương khói trong dòng họ. Bát hương này sẽ được đặt tại điện thờ vong đặt ở ngoài hiên hoặc được lập riêng bên phải hoặc bên trái nhà thờ họ chứ không được thờ trong từ đường chính.

Treo hoành phi - câu đối trong nhà thờ tổ tiên

Hầu hết các nhà thờ họ đều được treo một tấm gỗ nằm ngang phía trên ở trước cửa bàn thờ, nhìn từ cửa vào sẽ thấy rất rõ 3 đến 4 chữ được khắc trên tấm gỗ được gọi là hoành phi. Hoành phi thường được sơn son thiếp vàng, chữ khảm xà cừ với dòng chữ đại tự có nội dung thể hiện lòng thành kính của con cháu đối với tổ tiên.

Phía hai cột bên bàn thờ được treo câu đối bằng chữ Hán hoặc chữ Nôm có nội dung ca tụng công đức tổ tiên.

Tổng hợp mẫu nhà thờ họ - từ đường đẹp

Dưới đây là một số hình ảnh công trình Xây dựng Sơn Hùng đã thi công